• 1. Infoavonden

  Vele trekkersgroepen organiseren info- en sensibiliseringsmomenten over duurzame en lokale landbouw. Ze doen dit aan de hand van een film of met deskundigen die uitleg komen geven.
  
  1. Dirk Barrez en Koe 80
  Dirk Barrez is een zeer gewilde spreker bij de gemeenten, net als zijn film “Koe 80”. Zowel in Zwijndrecht, Riemst, Londerzeel en Overpelt werd de film gedraaid en/of een lezing gegeven.
  Korte inhoud van “Koe 80 heeft een probleeem”: Wereldwijd rukt de grootschalige landbouw op. De natuur en de kleine boeren moeten daarvoor wijken. De reportage “Koe nummer 80 heeft een probleem” van Dirk Barrez en Global Society brengt deze ontwikkelingen op een heldere manier in beeld. De camera neemt ons mee naar Brazilië, Frankrijk en Senegal en toont hoe het beleid van de WHO ingaat tegen duurzame landbouw en de armoede in het Zuiden doet toenemen.
  
  2. Lezingen en discussies
  In april 2008 organiseerden de trekkersgroepen van Riemst, Bilzen en Voeren een filmavond in verband met duurzame ontwikkeling in het cultureel centrum van Bilzen. De film 'We feed the world' werd gespeeld waarna een nabespreking volgde onder leiding van een verantwoordelijke van Voedselteams Vlaanderen. In de inkomzaal van het cultureel centrum hadden de verschillende trekkersgroepen infostandjes tentoongesteld. Er was ook een standje met fairtradeproducten en een standje over Voedselteams.
  
  Op uitnodiging van de trekkersgroep van Deerlijk was er overleg over het 6de criterium met een aantal buurgemeenten. De trekkers
  uit Anzegem, Harelbeke en Waregem waren aanwezig. Samen met vertegenwoordigers van Vredeseilanden en De Lochting werden een aantal ideeën besproken.
  
  In Sint-Niklaas organiseerde de trekkersgroep een tafelgesprek “St-Niklaas à la carte” over duurzame landbouw. De discussie handelde over volgende vragen: Is verantwoorde voeding (fairtrade en bio) slechts voor een klein groepje overtuigden met een hoog inkomen? Zijn boeren in Noord en Zuid concurrenten, lotgenoten of bondgenoten?
  
  3. Infoavonden en biobabbels
  De milieuraad van Herk-de-Stad organiseerde samen met de gemeenten Halen en Lummen en met de provincie een informatieavond: “mijn tuin natuurlijk milieuvriendelijk. Minder gif en meer natuur in de tuin”. Ook in Kalmthout werd er aandacht besteed aan het verminderen van het gebruik van pesticiden in (moes)tuinen. Meer informatie over natuurlijke onkruidbestrijding vind je op: www.zonderisgezonder.be.
  
  In Edegem en Dilbeek organiseerde de trekkersgroep info-avonden met Velt (Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze). Duurzame landbouw was dan weer het onderwerp van een vormingsavond in Bierbeek. Informatie en promotie van korte ketenproducten van lokale landbouwers vond plaats in Hasselt en Haacht. In Balen, Oosterzele en Overpelt organiseerde de trekkersgroepen biobabbels. De onderwerpen waren groenteabonnementen en biovoeding, in Overpelt was er een kookcursus aan verbonden.

   

• 2. Fiets-en wandeltochten

  Een fiets- of wandeltocht heeft het voordeel dat mensen letterlijk kunnen zien waar de lokale producten vandaan komen. Er kunnen verschillende stopplaatsen zijn waar informatie wordt gegeven en waar geproefd kan worden. Als je goede contacten hebt met de lokale producenten kan je misschien zelfs een bedrijfsbezoek in de route hebben. Deelnemers komen zo in direct contact met de producten en de producenten en zullen meer zin hebben om de lokale producten te gebruiken in hun dagelijkse leven. Vele gemeenten combineren de lokale duurzame fietstocht met een eerlijke handel fietstocht.
  Dit was het geval in Schoten en Turnhout waar gefietst werd langs lokale producenten, maar waar ook fairtradeversnaperingen aan bod kwamen.
  
  “Fiets globaal, boer lokaal”, met deze slagzin werden inwoners opgeroepen deel te nemen aan een fietstocht in Vilvoorde en Grimbergen. Op verschillende locaties werd informatie gegeven over bioteelt en kon men bioproducten proeven.
  
  In Poperinge heeft men een permanente duurzame fietsroute uitgewerkt. De route komt langs verschillende duurzame projecten, bijvoorbeeld de wereldwinkel, waterzuivering, ecologisch oever – en bermbeheer, … De route begint met een uitleg en een kopje eerlijke koffie of thee, ’s middags staat er een duurzame maaltijd op het programma en in de namiddag is er nog een stop voorzien voor eerlijke koffie, thee of fruitsap.

   

• 3. Dag van het Park 

  Lokaal fruit en biobananencake staan op het menu van de Dag van het Park in Lier. Ook bij de catering van de Dag van het Park in Tongeren wordt rekening gehouden met eerlijke en lokale producten. Zo waren de koffie, de suiker, de wijn, de chips en het fruitsap fairtrade. Verder was er bio-appelsap en bio-kersen-appelsap van een lokale boer. In Brugge hadden de Brugse bioboeren een standje op het Feest in het Park.

   

• 4. Week van de Smaak 

  Tijdens de week van de smaak werd een Zults streekmenu met lokale ingrediënten voorgesteld.
  In Brugge hield men een workshop “Eerlijk en groen boodschappen doen” tijdens de Week van de Smaak. Op één van de dagen was het thema “eerlijk smaakt heerlijk” met verschillende infostands van Velt, Voedselteams, Oxfam Fairtrade, Max Havelaar en de Noord-Zuiddienst.
  
  Tijdens de Week van de Smaak in Kasterlee vonden er verschillende demonstraties plaats. Onder andere bier brouwen, kaas scheppen, streekcreaties ter plaatse, rondleidingen in de geitenboerderij en een kookworkshop waar het publiek naar toe werd gelokt met de boodschap “de burgemeester kookt mee”.
  
  In Aalst werd tijdens de Week van de smaak een proefavond voor streekbieren en streekkazen georganiseerd.
  Tijdens de Week van de smaak maakten Hasseltse bakkers fairtradespeculaas met lokale en fairtrade producten.

   

• 5. Themadagen

  Op de Toeristische en Culturele dag van het Hageland in Holsbeek werd er een kraampje opengehouden met groenten en fruit. Voorbijgangers konden raden welke seizoensproducten waren en welke niet. Bij juiste antwoorden konden ze proeven van eerlijke en lokale producten.
  
  De Dag van de Landbouw werd in Malle aangegrepen om promotie te maken voor biologische en eerlijke producten.
  
  De Landschapsdoedag in Voeren stelde verschillende activiteiten voor die vroeger veel gedaan werden in de regio, bijvoorbeeld sap persen en stroopstokerij. Er was ook een markt met streekproducten en natuurlijk gaf de trekkersgroep duiding en informatie.
  
  Tijdens de Week van de Energie vond er in Beerse een duurzaamheidspicknick plaats.
  
  In Lier grijpt men ook de traditionele feestdagen aan om duurzame en lokale voeding te promoten. Op de nieuwjaarsreceptie was de reuzentaart gemaakt van duurzame lokale producten, er was ook fairtradefruitsap en -wijn. De appelbollen op Verloren Maandag waren dan weer gemaakt met bio-appelen van een lokale kweker.

   

• 6. Festivals

  Evenementen die sowieso veel volk lokken zijn ideaal om de campagne met een actie nog eens in de kijker te zetten. Een festival dat gericht is op een doelgroep die anders moeilijker te bereiken is, is zeker een pluspunt. Een voorbeeld hiervan is Rock@Edegem, dat gericht is naar jongeren.
  
  Villa Pace, een driedaags festival in Sint-Niklaas met muziek en een wereldmarkt, begon de eerste dag met een groot biologische en eerlijk ontbijt.
  
  Op het folkfestival Na Fir Bolg in Vorselaar werd duurzame en lokale consumptie in de verf gezet met een eerlijke, streekeigen festivalmaaltijd.
  
  Op het wereldfeest in Vilvoorde konden bezoekers biologische voeding kopen, geleverd door de lokale bioboerderij Den Diepen Boomgaard (Grimbergen).
  
  Tijdens Rock@Edegem had de trekkersgroep een sappentrapper opgesteld. Aanwezigen konden van biofruit zelf een drankje maken door op de fiets te trappen. Hiernaast was er biofruitsla te koop, het fruit was afkomstig van een lokale kweker in Rumst. Meer informatie over de sappentrapper kan je vinden op: www.sappentrapper.be.

   

• 7. Markten

  Om lokale en duurzame landbouw te promoten is de lokale markt ideaal. Veel boeren staan sowieso al met hun producten op de markt, je moet alleen nog de aandacht trekken op de duurzame en de lokale producten op de markt.
  Je kan gebruik maken van een jaarlijkse markt of de boerenmarkt, maar ook van de normale wekelijkse markt.
  
  1. Jaarlijkse markten
  Een jaarmarkt heeft een groot en zeer divers bereik.
  Op de jaarmarkt in Bierbeek had de trekkersgroep een standje met lokale fruitsla en wafeltjes met fairtrade-ingrediënten.
  
  In Herk-de-Stad had de trekkersgroep een standje met biologische producten op de jaarlijkse plantenmarkt tijdens de Dag van het Park. Bovendien is er ook een jaarlijkse biomarkt waar streek- en bioproducten verkocht worden. De trekkersgroep had op deze dag de duurzame keukenbus uitgenodigd om informatie te geven over duurzame keukentechnieken en producten. Meer informatie over de duurzame keukenbus vind je op: www.keukenkokenkiezen.be.
  
  2. Bio- of boerenmarkt
  Een bio- of boerenmarkt is een goede gelegenheid om de campagne en vooral criterium 6 nog eens in de verf te zetten. Door deze actie aan te kondigen kan je trachten een divers publiek naar de markt te lokken.
  
  In Middelkerke is er elke zaterdag een boerenmarkt waar plaatselijke landbouwers hun producten verkopen.
  
  De boerenmarkt in Beerse is ook een biomarkt. Het is een duurzame markt met biologische producten van lokale producenten.
  
  De trekkersgroep van Diksmuide organiseerde een actie op de boerenmarkt van Diksmuide. Chocolatier Marc Vandenbussche maakte fairtradepralines van fondant chocolade, rietsuiker uit Ghana en Costa Rica, gedroogde ananas uit Benin, gedroogde mango uit Burkina Faso, en rozijnen uit Zuid-Afrika. Deze pralines werden uitgedeeld met de nodige uitleg erbij.
  
  In Kasterlee vind je van mei tot oktober de zomerse boerenmarkten. Lokale boeren hebben hier hun kraampje met hoeve- en streekproducten.
  
  De klimaatgroep in Mechelen, een uitvloeisel van de trekkersgroep, organiseerde een Dag van de Aarde met een biomarkt met aandacht voor eerlijke handel en de Noord-Zuid-verhoudingen.
  
  Op de biomarkt in Stabroek hebben de trekkersgroep en de wereldwinkel een kraam met producten en informatie.
  
  3. Promotie van lokale producten
  In verschillende gemeenten promoten de trekkersgroepen streekproducten of de producten van lokale boeren.
  Dit is zo voor de wijn van een biowijnboer in Aalst, de melk en het ijs van landbouwers in Kalmthout, de hoeveverkoop van aardbeien, asperges, aardappelen en witloof in Holsbeek.
  
  In Rotselaar promoot men met de slogan “Sap van hier, sap van daar” het appelsap van een lokale appelkweker. Verder wordt er een wijnbezoekerscentrum gebouwd om toeristen te laten kennismaken met de wijn en wijnbouw uit de streek. Elk laatste weekend van augustus vinden de wijnfeesten plaats, deze feesten worden uitgebouwd tot een echte streekproductenmarkt.
  
  In Kasterlee bestaat er een Kempenkorf, dit is een mand gevuld met hoeve- en streekproducten uit de Antwerpse Kempen. Wat zit er allemaal in: Balense kruierkoekjes, chocopasta van De Melkweg uit Tielen, verder nog hoevekaas, geitenkaas, streekbier, hoeveboter en artisanaal bereide confituur.
  
  Via de wereldwinkel in Mol kan je sinds kort plaatselijke bioproducten verkrijgen. Wekelijks vind je er een groentenmand en/of een fruitmand met bioproducten uit de streek.

   

• 8. Folders en gidsen

  Folders en gidsen zijn typisch zaken die de gemeente kan samenstellen en uigeven. Verschillende gemeenten hebben dit al gedaan, elk met hun eigen lokale accenten.
  
  In de folder “Holsbeek, lekker en fair” heeft de trekkersgroep in samenwerking met de landbouwraad alle lokale producenten en alle verkoopspunten van streek- en fairtradeproducten opgenomen.
  
  In Balen bestaat een “biofolder” met vermelding van de lokale streekproducten en hun verkooppunten.
  
  In Essen werd een Groene Gids uitgegeven. Hierin vind je welke boeren lokale producten verkopen en ook tips als hoe je sier- of moestuin pesticidenvrij te houden. In Turnhout is het een duurzame gids met verkooppunten van fairtradeproducten, een inventaris van lokale biologische land-en tuinbouw, informatie over de korte ketenverkoop en vele andere duurzame tips, onder andere over de compostmeesters.
  
  In Kuurne werd een bundel samengesteld voor jeugdverenigingen en scholen met informatie over spelletjes, boeken en films over duurzaam leven en eerlijke handel.

   

• 9. Focus op (gemeente)personeel

  Tijdens de Week van de biologische voeding in Voeren sensibiliseerde het gemeentebestuur haar personeel door het aanbieden van een groot gamma aan eerlijke en biologische producten gedurende de hele week.
  
  In Hasselt vind je appelsap van een lokale kweker in het gemeentehuis en de gemeente Hoogstraten koopt biosnacks voor het personeel.
  
  Het project “Fruit werkt” in Heusden-Zolder is een mooi voorbeeld van wat de gemeente kan betekenen voor de lokale en duurzame landbouw. Wekelijks krijgt elk deelnemend personeelslid een gratis stuk seizoensgebonden fruit, niet minder dan 400 personeelsleden doen mee in het project.

   

• 10. Focus op inwoners

  Bij verschillende gelegenheden geeft de gemeente cadeaus aan haar inwoners (zie ook criterium1). Als dit cadeau bestaat uit lokale producten heb je weeral iemand bereikt die kennismaakt met lokale en duurzame landbouw.
  
  Een voorbeeld: in Bierbeek krijgen nieuwe inwoners van de gemeente een promotiepakket met Bierbeekse en fairtradeproducten, bijgevoegd is een folder over lokale en duurzame landbouw.

   

• 11. Voedselteams

  Heel veel trekkersgroepen zorgden voor een infoavond rond voedselteams, sommigen verwezenlijkten een uitbreiding van een bestaand voedselteam of zelfs het oprichten van een nieuw team. Een voedselteam is een groep mensen uit dezelfde gemeente die samen groenten, fruit, zuivel, vlees en eventueel andere producten aankopen. Er wordt gekozen voor lokale boeren en seizoensgebonden producten. Meer informatie over voedselteams vind je op: www.voedselteam.be.
  
  Er waren infoavonden in Hamont-Achel, Genk, Westerlo en Mol. Er werd een team opgericht in Hamont-Achel, Ieper, Maldegem, Mol en Grobbendonk.
  
  In Duffel werd er reclame gemaakt voor voedselteams door informatieborden te plaatsen op de Dag van het Park.
  
  In Hageland en Limburg werkt Voedselteams samen met Hartenboer. Meer informatie vind je op www.hartenboer.be.
  
  Iets vergelijkbaars is het verkooppunt van Bio Brugs Ommeland opgericht in Oostkamp. BBO is een samenwerking van de bioboeren in en rond Groot-Brugge. Ze leveren aan de plaatselijke kleinhandel en rechtstreeks aan de consument. Je kan op voorhand groentepakketten bestellen. Er zijn ook biowijnen, -granen, -melen en binnenkort ook biokazen te verkrijgen.

   

• 12. Groenten- en fruitabonnementen

  Als je bedrijven of organisaties kan overhalen om een fruit- of groentenabonnement te nemen, liefst van een lokale kweker of landbouwer, dan betekent dit een goede promotie voor de lokale en duurzame landbouw.
  
  1. Tutti-frutti-project
  Dit is een fruitproject  voor op school, zij kunnen een fruitabonnement afsluiten met een (lokale) handelaar, hiervoor worden ze gesponsord door de Vlaamse overheid. Leerlingen die intekenen in het project krijgen 1x per week een stuk fruit op school. Meer informatie op: http://www.fruit-op-school.be/. Verschillende scholen doen mee met dit project. In Oosterzele is het fruit biologisch. In Kortrijk heeft men het project uitgebreid naar het gemeentepersoneel. Zij krijgen elke week een lokaal stuk fruit en een woordje uitleg over duurzame en lokale landbouw. De kinderen van de scholen in Hasselt gaan op bedrijfsbezoek bij de producenten van het fruit dat ze ontvangen via het project.
  
  2. Voor particulieren
  In Aalst worden de groentenabonnenmenten van de bioboerderij De Loods gepromoot. Inwoners van Vilvoorde kunnen intekenen op bio-abonnenmenten die zowel fruit als groenten bevatten. In Arendonk worden groentenpaketten verdeeld van een lokale biokweker en in Herent is er een samenwerking met Hartenboer en de wereldwinkel. Je kan in de wereldwinkel een pakket met streekeigen producten afhalen dat geleverd werd door Hartenboer.

   

• 13. Feestmeesters

  Feestmeesters zijn een groep mensen die opleidingen voor duurzame recepties verzorgen. Ze ontwikkelden het boekje “Een feestje bouwen? Met klare wijn en (h)eerlijke hapjes”, dat gratis te verkrijgen is. Ze promoten zowel eerlijke, als plaatselijke, duurzame producten. Ze verzorgen ook workshops op scholen. Meer info over de feestmeesters vind je op: www.igemo.be. De feestmeesters zijn nu al actief in Duffel, Lier en Mechelen.

   

• 14. Kinderen, jongeren en scholen

  1. Scholen
  Het is belangrijk dat je zoveel mogelijk scholen tracht te overhalen activiteiten te organiseren rond lokale en duurzame voeding zodat de kinderen er van jongs af aan mee in aanraking komen.
  Campagne “Fruitsap is hier appelsap”. Alle kinderen van het lager onderwijs in Sint-Truiden krijgen een flesje appelsap, dit wordt geleverd door twee lokale producenten.
  
  In Wijnegem is op woensdag alleen fruit toegelaten als tussendoortje. De school trekt in het begin van het nieuwe schooljaar de actie op gang. Alle kinderen krijgen dan op de eerste woensdag een appel van een plaatselijke bioboer.
  
  Op het college van Diksmuide werden de leerlingen ontvangen met een biomaaltijd.
  
  De middelbare scholen uit Overpelt toonden de film “It’s a free World” over de uitbuiting van een groep arbeiders in Groot Brittannië. Nadien kregen de leerlingen een appel van lokale boeren en een fairtradesapje. Voor de kinderen uit de lagere school was er de workshop “Think global, act local” over Noord en Zuid, landbouw en de millenniumdoelstellingen. Nadien mocht elke klas iets uitwerken, uit alle zendingen werd een winnaar gekozen die een eerlijke brunch kreeg.
  
  Scholen zijn er niet alleen voor kinderen of jongeren, ook in het volwassenenonderwijs kan er heel wat gebeuren. In Roeselare kregen de docenten koken van het stedelijk centrum voor volwassenenonderwijs een 4-delige vormingssessie. De docenten kunnen de principes rond duurzame en eerlijke voeding dan doorgeven aan hun cursisten.
  
  2. Via de gemeente
  De gemeente kan een grote impact hebben op wat de kinderen eten via de speelpleinwerking, kampen, sportdagen en andere activiteiten die de gemeente ondersteunt.
  
  Op verschillende speelpleinen en kampen krijgen kinderen eerlijke drankjes en biofruit als tussendoortjes, bijvoorbeeld in Oostkamp, Sint-Niklaas, Brecht, Koksijde en Schoten. In Sint-Niklaas verbond men hier een uitstap naar een bioboerderij aan, in Brecht waren er tussendoortjes als hoeveyoghurt, aardbeien, appels, ijsjes van hoevemelk en zelfgemaakte milkshakes. Men communiceerde dit ook naar de ouders via affiches en flyers.
  
  In Boutersem vond er in samenwerking met de jeugddienst een spel plaats rond duurzaamheid en eerlijke handel. Verder was er een workshop in het jongerencafé over hoe de ecologische voetafdruk te beperken en mee te werken aan duurzame ontwikkeling.
  
  In Brugge was er een educatieve activiteit voor kinderen op de kinderboerderij.
  
  3. Jeugdbewegingen
  Foodhunt is een spel voor jeugdbewegingen waarmee zij gratis eten kunnen winnen voor op kamp. Het is een actie van Vredeseilanden. In 2009 moesten jeugdbewegingen voor de wedstrijd wentelteefjes met fairtradebanaan maken. De inzending met de eerlijkste ingrediënten, de mooiste en leukste filmpjes en foto’s en natuurlijk met de meeste kennis over fair trade wint de wedstrijd. Meer info vind je op: www.foodhunt.be.
  
  De Chiro te Beernem organiseerde een heuse 'Fair Tradebivak'. De kinderen gingen ien dagen op kamp met zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. Een greep uit hun duurzame aanpassingen: Ze nemen kampkippen mee voor de afvalverwerking. Groenten en aardappelen worden bereid in een hooikist. De valiezen van de leden worden vervangen door bananendozen. Broodzakken worden hergebruikt. Grote hoeveelheden salami en kaas wordt ter plaatse versneden met een meegezeulde snijmachine. Shampoo’s en douchegels worden vervangen door grote flessen milieuvriendelijke Ecovert. De koffiebonen en fruitsap zijn Fairtrade. Het vervoer gebeurt met de trein of met de fiets in plaats van met de bus.

   

• 15. Ontwikkeling eigen streekproduct

  In verschillende gemeenten heeft de aandacht voor lokale en duurzame landbouw geleid tot het ontstaan van een echt streekproduct. Vaak lanceert men dit product met de medewerking van de lokale middenstand. Dit zorgt voor twee goede zaken: door het in lokale winkels te leggen, bereikt het product de gewone klant en de middenstanders voelen zich betrokken bij de campagne omdat zij de kans krijgen op extra promotie.
  
  Taarten zijn heel populair als streekproduct. De stad Hasselt gaf de bakkers die mee wilden doen gratis appels van Limburgse telers om appeltaarten te bakken.
  
  Ook in Overpelt en Herent was er een lokale/eerlijke taart te koop bij de plaatselijke bakkers.
  
  In Evergem werd de Evergemse vlaai al twee jaar na elkaar gepromoot. In 2008 was Eddy Wally peter van de actie en in 2009 Raf Walschaerts van Kommil Foo. De vlaai bestaat uit fairtradesuiker, -honingkoek en -speculaas en hoevemelk van een melkveebedrijf uit Evergem. De 16 bakkers die meededen hadden elk een eigen recept.
  
  In Balen kan je in de horecazaken een duurzame, lokale pannenkoek vinden.

   

Handige documenten

Links